Jesienne nawożenie dolistne zbóż. Jak wspierać regenerację roślin i budować potencjał plonowania?

Jesienne nawożenie dolistne zbóż ozimych jest elementem strategii wspierania rozwoju roślin, ich przygotowania do zimy oraz budowania potencjału plonowania. W pierwszych tygodniach wegetacji zboża rozwijają system korzeniowy, rozpoczynają krzewienie, tworzą powierzchnię asymilacyjną i gromadzą związki potrzebne do przezimowania. Niedostateczne zaopatrzenie w składniki pokarmowe, stres pogodowy czy fitotoksyczność po zabiegu herbicydowym mogą zakłócić te procesy i ograniczyć potencjał plonowania jeszcze przed nadejściem zimy.

Dlatego jesienne nawożenie dolistne zbóż ozimych warto traktować jako narzędzie wspierające kondycję plantacji i ograniczające ryzyko związane z ochroną roślin oraz przygotowaniem ich do nadchodzących stresów. Zabieg może uzupełniać zaopatrzenie w składniki pokarmowe szczególnie w okresach, gdy system korzeniowy nie zawsze jest w stanie pokryć bieżące potrzeby roślin.

Jesienne dokarmianie dolistne zbóż ozimych wspiera zaopatrzenie młodych roślin w niezbędne pierwiastki, pomaga w przygotowaniu do okresu spoczynku i może przyczyniać się do zwiększenia potencjału plonowania przy relatywnie niskich kosztach.

Jesienne nawożenie dolistne zbóż po zabiegu herbicydowym

Wiele plantacji zbóż ozimych przechodzi jesienne zabiegi herbicydowe bez większych problemów. W niektórych sytuacjach jednak nawet prawidłowo dobrany preparat może spowodować przejściowe zahamowanie rozwoju roślin. Dzieje się tak najczęściej wtedy, gdy termin zabiegu pokrywa się z niekorzystnymi warunkami pogodowymi.

Silne ochłodzenie, przymrozki, długotrwała susza, duże amplitudy temperatur oraz zastoiska wodne ograniczają możliwości szybkiego metabolizowania substancji czynnych przez roślinę uprawną. Reakcja może być silniejsza, jeżeli zabieg wykonano na plantacji, której kondycja była już osłabiona.

Skutki stresu nie zawsze ograniczają się do widocznych zmian na roślinach. Istotne mogą być również spowolnienie wzrostu, zahamowanie tworzenia nowych liści i pogorszenie dynamiki krzewienia.

W takich warunkach nawożenie dolistne zbóż po zabiegu herbicydowym może wspierać regenerację roślin. Należy jednak pamiętać, że nie jest ono antidotum na herbicyd. Nie neutralizuje substancji czynnej ani nie cofa poważnych uszkodzeń wynikających z błędu zabiegowego. Może natomiast wspomagać procesy fizjologiczne związane z odbudową sprawności roślin, w tym fotosyntezę, aktywność enzymatyczną, metabolizm azotu i tworzenie nowych tkanek.

Kiedy wykonać jesienne nawożenie dolistne zbóż ozimych?

Skuteczność nawożenia dolistnego zależy nie tylko od doboru składników pokarmowych, ale również od dawki i terminu aplikacji. W przypadku zbóż ozimych istotne znaczenie mają faza rozwojowa roślin i ich aktualna kondycja.

Pierwszym ważnym terminem jest faza BBCH 13–14, kiedy roślina ma już rozwiniętą powierzchnię liści, intensywnie buduje system korzeniowy i przygotowuje się do rozpoczęcia krzewienia. Drugim okresem jest faza BBCH 21–29. W tym czasie jęczmień ozimy, żyto, pszenżyto i część wcześnie sianych pszenic budują strukturę, która będzie miała wpływ na późniejszą obsadę kłosów.

W jęczmieniu ozimym dobre jesienne rozkrzewienie ma szczególne znaczenie, ponieważ gatunek ten w znacznej mierze powinien wytworzyć odpowiednią liczbę pędów jeszcze przed zimą.

Tabela 1. Fazy rozwojowe zbóż ozimych istotne dla jesiennego nawożenia dolistnego

Nie każda plantacja wymaga identycznego programu nawożenia. Późno siana pszenica może wchodzić w zimę w fazie dwóch liści, podczas gdy wcześniej wysiany jęczmień będzie już intensywnie rozkrzewiony. Z tego względu termin nawożenia dolistnego powinien wynikać z rzeczywistej fazy rozwojowej i kondycji roślin, a nie wyłącznie z daty kalendarzowej.

Nawożenie dolistne zbóż po stresie pogodowym

Częstym błędem jest zbyt szybka próba regeneracji plantacji po wystąpieniu niekorzystnych warunków. Jeżeli zboże znajduje się bezpośrednio po przymrozku, doświadcza silnego deficytu wody albo rośnie w okresie bardzo niskich temperatur, kolejny oprysk może przynieść skutki odwrotne od oczekiwanych.

W takich warunkach aktywność metaboliczna roślin jest ograniczona, a możliwości wykorzystania składników podanych dolistnie niewielkie. Zabieg regeneracyjny ma największy sens, gdy roślina zaczyna wychodzić ze stresu, warunki pogodowe się stabilizują, temperatury umożliwiają aktywny metabolizm, na plantacji pojawiają się nowe przyrosty, a liście mogą efektywnie pobierać składniki pokarmowe.

W tym okresie dostarczenie miedzi, manganu, cynku, azotu i siarki może wspierać odbudowę aktywności fizjologicznej roślin.

W regeneracji znaczenie ma również odpowiedni dobór dawek. Roślina uszkodzona nie potrzebuje dodatkowego stresu osmotycznego ani zbyt skoncentrowanej cieczy roboczej. Dlatego w nawożeniu regeneracyjnym istotne jest podejście umiarkowane i precyzyjne.

FoliQ® CuMnS w jesiennym nawożeniu zbóż ozimych

Jesienne plantacje zbóż często wymagają kompleksowego wsparcia kilku procesów fizjologicznych, a nie uzupełnienia tylko jednego mikroelementu. W odpowiedzi na te potrzeby firma Agrii oferuje rozwiązania wspierające zaopatrzenie roślin uprawnych w niezbędne pierwiastki.

Jednym z produktów przeznaczonych do tego celu jest foliQ® CuMnS, który zawiera pięć pierwiastków. Są to trzy mikroelementy, czyli mangan, miedź i cynk, oraz dwa makroelementy, czyli azot i siarka.

Skład produktu odpowiada potrzebom procesów zachodzących w zbożach zarówno jesienią, jak i wiosną.

Jaką funkcję pełnią składniki foliQ® CuMnS?

Znaczenie poszczególnych składników pokarmowych zawartych w foliQ® CuMnS przedstawiono w tabeli 2. Zestawienie pokazuje, jak mangan, miedź, cynk, azot i siarka uczestniczą w procesach fizjologicznych zbóż, wspierając między innymi fotosyntezę, rozwój systemu korzeniowego, przemiany azotu oraz syntezę aminokwasów i białek.

Tabela 2. Skład foliQ® CuMnS i znaczenie poszczególnych składników pokarmowych dla roślin

Dawka foliQ® CuMnS i ilość dostarczanych składników

Przy zalecanej dawce foliQ® CuMnS wynoszącej 2 kg/ha rośliny otrzymują określone ilości makroelementów i mikroelementów. Zestawienie w tabeli poniżej przedstawia ilość poszczególnych składników dostarczanych wraz z zalecaną dawką produktu.

Tabela 3. Ilość składników pokarmowych dostarczanych z nawozem foliQ® CuMnS przy dawce 2 kg/ha

Stosowanie foliQ® CuMnS w zbożach jesienią i wiosną

W zbożach foliQ® CuMnS może być stosowany zarówno jesienią, od fazy 3–4 liści aż do okresu poprzedzającego zakończenie jesiennej wegetacji, jak i wiosną po wznowieniu wegetacji.

Tak określone okno stosowania umożliwia wykorzystanie produktu w programach ukierunkowanych na poprawę jakości i zwiększenie ilości plonu.

Jesienne nawożenie dolistne zbóż jako element strategii uprawy

Jesienne nawożenie dolistne zbóż można prowadzić w dwóch wariantach, profilaktycznym i interwencyjnym. W obu przypadkach powinno ono wynikać z potrzeb plantacji, a nie z obowiązku wykonania zabiegu w określonym terminie kalendarzowym.

Szczególne znaczenie ma właściwa ocena kondycji roślin w sytuacji, gdy warunki pogodowe lub wcześniej wykonane zabiegi zaczynają niekorzystnie wpływać na ich rozwój.

FoliQ® CuMnS to produkt wpisujący się w potrzeby pokarmowe zbóż zarówno jesienią, jak i wiosną. Może stanowić narzędzie wspierające zaopatrzenie roślin w składniki pokarmowe oraz element strategii nawożenia ukierunkowanej na maksymalizację ilości i jakości zbieranego plonu.

Z tego względu foliQ® CuMnS warto uwzględnić w planowaniu nawożenia dolistnego zbóż na sezon 2026/2027.